İstanbul Beykoz’a bağlı Torun Sokak’ta ikamet eden yaklaşık 200 kişilik mahalleli, yarım asırdır barındıkları taşınmazların mülkiyetini Osmanlı dönemine dayanan arşiv kayıtları ve miras davası neticesinde başka bir ailenin üzerine tescil edilmesiyle kaybetme tehlikesiyle yüzleşti.
Sanayi tesislerinin çevrelediği bölgeye 1970’li senelerde yerleşip 11 farklı yapı inşa eden bölge halkı, yerel yönetimden mülkiyet devri beklerken 2018 senesindeki imar barışı müracaatları esnasında parsellerin yargı kararıyla el değiştirdiğini tespit etti. Hak iddiasında bulunan mirasçıların ilk olarak 1980’de başlattığı, ardından 2009’da tekrar açtığı dava 2018’de sonuçlandı ve mahkeme soybağı tespiti ile Osmanlı devri kayıtlarını esas kabul ederek tapuyu mirasçılara verdi.
Birikimlerini kaybettiklerini dile getiren semt sakinleri yargı kararına itiraz ederken, 1976’dan bu yana bölgede ikamet eden bir ilçe sakini tepkisini şu sözlerle aktardı:
“40 senedir biz buraya ev yaparken, alırken neredelerdi de şimdi geldiler, bu yerlerin sahibi oldular?”
Dört yetim çocuğuyla birlikte bu konutlarda yaşam mücadelesi verdiğini ve sığınacak başka bir adresi olmadığını belirten bir diğer mahalle sakini de yaşananlara tepki gösterdi. On yıllara dayanan fiilî zilyetliklerinin göz ardı edildiğini ileri süren hak sahipleri, yerel mahkeme sürecinin ardından dosyayı Anayasa Mahkemesi’ne taşıyarak bireysel başvuruda bulundu. Beykoz Belediyesi nezdinde yürütülen uzlaşma ve arabuluculuk temasları ise somut bir netice vermedi.
Emsal teşkil eden bu vaka doğrultusunda, benzer durumdaki tarafların hak arama yöntemleri ile Osmanlı belgelerinin hukuki geçerliliği de gündeme taşındı. Kuyûd-ı Kadîme Arşivi ve Devlet Arşivleri Başkanlığı bünyesindeki temessük kayıtlarının güncel kadastro paftalarıyla harita mühendislerince çakıştırılması, veraset ilamı temini ve Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde tescil davası yürütülmesi gerekiyor; taşınmazda fiilen ikamet edenler açısından ise muhdesat bedeli talebi, arsa payı satın alımı veya belediye takası hukuki seçenekler arasında bulunuyor.
