Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Nil Sarıçiçek, yaşamın ilk evrelerinde karşılaşılan çevresel koşullar ile stres faktörlerinin bireylerin ileriki yaşlardaki biyolojik sağlığı üzerinde belirleyici rol oynadığını kaydetti. Sarıçiçek, sağlıklı yaşlanma dinamiklerinin yalnızca ileri yaşlara indirgenemeyeceğini, biyolojik altyapının anne karnından itibaren şekillendiğini belirterek çocuk sağlığına yaklaşımın genişletilmesi çağrısında bulundu.
Sağlık olgusunun anlık semptomların ötesinde bir süreç olarak görülmesi gerektiğini dile getiren Sarıçiçek, mevcut rahatsızlıkların geçmişle bağlantısını şu sözlerle aktardı:
Bugün yaşadığımız bazı sağlık sorunlarının temelleri, yaşamın ilk dönemlerinde karşılaştığımız ve çoğu zaman farkına bile varmadığımız deneyimlerle ilişkili olabilir. Bu nedenle sağlığı yalnızca bugünkü belirtiler üzerinden değil, yaşam boyu süren bir süreç olarak değerlendirmeliyiz
Hücresel Boyut ve Epigenetik Göstergeler
Hücresel yıpranmanın kökenlerine değinen hekim, 2023 tarihli “Early Origins of Health and Disease Risk: The Need to Investigate Adverse Exposures and Biological Aging Across the Prenatal, Childhood, and Adolescent Periods” başlıklı araştırmaya işaret etti. Kromozom uçlarını muhafaza eden telomerlerin bölünme evrelerinde kısaldığını anlatan Sarıçiçek; hamilelikteki yoğun kaygı, depresyon, sosyoekonomik darlıklar, yetersiz beslenme ve şiddetin yanı sıra erken evredeki kronik stres ile ihmalin telomer yapısını doğrudan etkileyebildiğini kaydetti.
Bu bulgular bize çocuk sağlığının yalnızca fiziksel büyüme ve gelişimden ibaret olmadığını hatırlatıyor. Çocuğun içinde büyüdüğü çevre, yaşadığı stres ve kendini ne kadar güvende hissettiği, yaşam boyu sağlık açısından önem taşıyor.
Epigenetik faktörlerin takvim yaşından bağımsız sonuçlar üretebileceğini ifade eden Sarıçiçek, erken dönem sarsıntılarının hücresel yaşlanmayı hızlandırabileceğini belirterek şöyle devam etti:
Bir çocuğun takvim yaşı sekiz olabilir. Ancak biyolojik süreçleri, aynı yaştaki başka bir çocuğunkinden farklılık gösterebilir. Erken dönemde yaşanan olumsuzluklar, bazı çocuklarda hızlanmış biyolojik yaşlanma göstergeleriyle ilişkili olabilir. Elbette bu, olumsuz deneyimler yaşayan her çocuğun biyolojik olarak daha yaşlı olduğu veya gelecekte mutlaka hastalanacağı anlamına gelmez. Burada önemli olan, erken yaşam koşullarının gelecekteki sağlık riskleriyle ilişkisini anlayabilmek ve önlenebilir riskleri azaltabilmektir.
Bireyin uzun vadeli sağlık sermayesinin korunması adına dengeli beslenme, kaliteli uyku, bedensel hareketlilik, güçlü sosyal bağlar ve huzurlu bir yaşam ortamının vazgeçilmez olduğunu hatırlatan Sarıçiçek, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
Eskiden ‘Çocuğunuz sağlıklı mı?’ diye soruyorduk. Bugün bu soruya bir yenisini daha eklemeliyiz: ‘Çocuğumuzun sağlıklı bir geleceğe hazırlanması için neler yapıyoruz?’
Çünkü sağlıklı yaşlanma yalnızca ileri yaşlarda alınacak önlemlerle ilgili değildir. Yaşamın en erken dönemlerinden itibaren şekillenen biyolojik, psikolojik ve sosyal koşullarla da yakından ilişkilidir.
Çocukluk, yaşlanmadan önceki dönem değildir. Sağlıklı yaşlanmanın biyolojik altyapısının şekillendiği, geleceğin sağlığına yatırım yapabileceğimiz en önemli yaşam evrelerinden biridir.
Yorumlar kapalı.